Νικόλαος Κριεζώτης

Ένας από τους σημαντικότερους ευβοιώτες οπλαρχηγούς της Επαναστάσης και από τους πιο ανδρείους του απελευθερωτικού αγώνα (1785 - 1853), χαρακτηρίστηκε ως η σημαντικότερη στρατιωτικοπολιτική φυσιογνωμία της Εύβοιας κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821. Γεννήθηκε στο χωριό Αργυρό ή Βίρα, της επαρχίας Καρυστίας. Καταγόταν από φτωχή οικογένεια, ο πατέρας του Ισίδωρος Χαραχλιάνης ήταν βοσκός και ο ίδιος δεν έλαβε καμία μόρφωση. Από την διαμονή της οικογένειας του στο χωριό Κριεζά της Εύβοιας, πήρε αργότερα το όνομα Κριεζώτης, με το οποίο έγινε γνωστός, ενώ ο ίδιος υπέγραφε πάντα ως Γκριτζιώτης.

Ο Οπλαρχηγός Νικόλαος Κριεζιώτης σε ελαιογραφία στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Πριν από την επανάσταση έφυγε για τη Μικρά Ασία, εγκαταστάθηκε στην Κιουτάχεια και εργάστηκε ως επιστάτης και κεχαγιάς στο τεράστιο ποιμνιοστάσιο του πάμπλουτου Τούρκου Καραοσμάνογλου. Κατά τη διάρκεια φιλονικίας του με τούρκο ταχυδρόμο, τον σκότωσε, οπότε τον συνέλαβαν και τον φυλάκισαν. Με την είδηση της έκρηξης της Επανάστασης, απέδρασαν με το συγκρατούμενό του και αργότερα οπλαρχηγό Βάσο Μαυροβουνιώτη. Στις Κυδωνιές της Μικράς Ασίας, μυήθηκε στον αγώνα από το μοναχό Κλεόβουλο, ενώ μετά από πολλές περιπέτειες έφθασε στην Εύβοια.

Πήρε το βάπτισμα του πυρός στη μάχη των Βρυσακίων, όπου διακρίθηκε για τον ηρωισμό του. Λίγο αργότερα ως οπλαρχηγός ανέλαβε, μετά από απαίτηση των κατοίκων της Καρυστίας, την εκκαθάριση της περιοχής από τους Τούρκους. Συνεργάστηκε με το Βάσο Μαυροβουνιώτη και μαζί με τον Μανιάτη Ηλία Μαυρομιχάλη έδωσε ηρωική μάχη στα Στύρα. Μετά τη νίκη του στο Κουτουρλομετόχι της επαρχίας της Χαλκίδας, πήρε και επίσημα τον τίτλο του αρχηγού της Καρυστίας. Το 1825 πολέμησε στις σημαντικότερες μάχες της Ανατολικής Στερεάς υπό την ηγεσία του Γεωργίου Καραϊσκάκη. Στα τέλη του 1825, αρχές 1826, μαζί με άλλους οπλαρχηγούς οργάνωσαν τυχοδιωκτική εκστρατεία στη Συρία, και η παράτολμη αυτή ενέργεια κατέληξε σε αποτυχία. Μετά το θάνατο του Γκούρα, ύστερα από πρόταση του Καραϊσκάκη, ο Κριεζώτης ανέλαβε μαζί με 300 άνδρες να εισχωρήσει στην πολιορκημένη Ακρόπολη των Αθηνών τον Οκτώβρη του 1826, χωρίς να γίνει αντιληπτός. Ο Κριεζώτης πήρε μέρος στις διαμάχες που ξέσπασαν μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη Καποδίστρια και ακολούθησε τον Ιωάννη Κωλέττη και τους Ρουμελιώτες οπλαργηχούς. Είχε ενεργό ρόλο στην Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843, υποστήριξε τους επαναστάτες και κατέλαβε το φρούριο της Χαλκίδας.

Στις πρώτες βουλευτικές εκλογές στις 17 Ιουλίου 1844, εκλέχθηκε βουλευτής, και συνέχισε την αντιβασιλική πολεμική του από το βήμα της Βουλής. Εξελέγη πληρεξούσιος και στην Β' Εθνική Συνέλευση της Αθήνας. Έκτοτε, άρχισε μια έντονη κόντρα με τους αντιπάλους του που είχε ως αποτέλεσμα τη φυλάκισή του στη Χαλκίδα το 1847. Η σύγκρουση αυτή δεν σταμάτησε με τη Βασιλεία. Μετά τη δραπέτευσή του ακολούθησαν σκληρές μάχες, με σημαντικότερη τη μάχη του Κοπανά, στην Αγία Ελεούσα, όπου λαβώθηκε και εκεί έχασε τα χέρι του. Μετά την αποτυχία αυτή, ο Κριεζώτης έφυγε για την Τουρκία, όπου εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη. Απεβίωσε ξαφνικά στη Σμύρνη, στις 12 Φεβρουαρίου 1853 και κηδεύτηκε με μεγαλοπρέπεια στο ναό της Αγίας Φωτεινής. Το 1863 ο δήμος Χαλκιδέων πέτυχε να επιτραπεί η ανακομιδή των οστών του ανδρείου αγωνιστή. Η οστεοθήκη του εναποτέθηκε στo παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στην Κοινότητα Μύτικα. Η προτομή του υπάρχει στην πλατεία του Αγίου Νικολάου και το όνομά του έχει δοθεί σε κεντρικό δρόμο της Χαλκίδας. Στο χωριό Τριάδα σώζεται το σπίτι που έζησε και το οποίο το 1981 καταστράφηκε από φωτιά και αναπαλαιώθηκε.

Πηγή: keni.panteion.gr/index.php/el/

Ιστότοπος Κέντρου Ερευνας Νεότερης Ιστορίας (ΚΕΝΙ) Πάντειου Πανεπιστημίου

Χάρτης Χαλκίδας - Οδός: Κριεζώτου