Λίγα λόγια για το Πρόγραμμα
Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, οι μαθητές και οι μαθήτριες του 1ου ΕΠΑΛ Χαλκίδας ανέλαβαν την πρωτοβουλία να εκπονήσουν ένα πρόγραμμα τοπικής ιστορίας που φέρει τον τίτλο «ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 21 ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑ». Πρόκειται για τη μελέτη της ιστορίας της πόλης μέσα από τα οδωνύμια, δηλαδή από τα ονόματα των δρόμων της. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι τα οδωνύμια μιας πόλης συνιστούν ενδιαφέρουσα πηγή για την τοπική ιστορία και ότι παράλληλα αποτελούν αφετηρία για κριτικό προβληματισμό, καθώς συνδέονται με την συνειδητότητα και την ιστορική αυτογνωσία των πολιτών. Άλλωστε η ανάγνωση του χώρου σημαίνεται αλλά και σημαίνει την ιστορική του ταυτότητα. Συχνά παρατηρείται το εξής παράδοξο φαινόμενο να περιδιαβαίνουμε στους δρόμους της πόλης μας, να πηγαίνουμε στην αγορά για ψώνια, να κατοικούμε σε δρόμους που δεν γνωρίζουμε την ιστορία τους, που δεν έχουμε αναρωτηθεί ή και που αγνοούμε τι σημαίνει το όνομα που φέρουν, πως συνδέονται με ιστορικά πρόσωπα, με τόπους και γεγονότα που συνθέτουν την ιστορική διαδρομή της πόλης στο χρόνο. Η ονοματοθεσία των οδών φανερώνει τις επιλογές της πόλης ως προς τη συγκρότηση της συλλογικής μνήμης και της ιστορικής ταυτότητας της. Η τοπική ιστορία δεν είναι ούτε απολύτως ολική (πολυπρισματική) αλλά ούτε και εντελώς αποσπασματική. Η μελέτη και η ανάδειξη της όμως είναι ιδιαίτερα χρήσιμη και επωφελής αφού προεκτείνει, βαθαίνει και συμπληρώνει τη γενική ιστορία. Στην επίσημη ιστοριογραφία σπανίως ο ερευνητής προσεγγίζει τα τοπικά γεγονότα. Μέσα λοιπόν από το συγκεκριμένο πρόγραμμα καταβλήθηκε προσπάθεια ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες που συμμετείχαν να κατανοήσουν τη διαδικασία παραγωγής και διατύπωσης ιστοριογραφικού λόγου. Με άλλα λόγια, είναι ένα μάθημα τοπικής ιστορίας που απελευθέρωσε τη δημιουργική σκέψη των μαθητών και όξυνε το κριτικό και ιστορικό τους αισθητήριο. Έτσι η ιστορία της Χαλκίδας και γενικότερα της Εύβοιας μέσα από την καταγραφή και την μελέτη των δρόμων της συνδέθηκε άρρηκτα με τη γενική ιστοριογραφία για την Ελληνική Επανάσταση και με τη βοήθεια της ψηφιακής τεχνολογίας "ζωντάνεψε" και έγινε πιο προσιτή στο φιλομαθές κοινό που ενδιαφέρεται να πληροφορηθεί για την ιστορία των οδωνυμίων της πόλης που σχετίζονται με το κορυφαίο γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Με τα μεθοδολογικά εργαλεία της ιστορικής επιστήμης και με τις εφαρμογές της πληροφορικής δημιουργήθηκε ένας ψηφιακός χάρτης όπου σημειώνονται τα οδωνύμια της Χαλκίδας που συνδέονται ποικιλοτρόπως με την περίοδο της Επανάστασης του 1821 και όπου πατώντας στον σχετικό σύνδεσμο, παρέχονται αναλυτικές πληροφορίες για την ιστορία των ονομάτων που φέρουν οι δρόμοι της πόλης.
Μετά από την καταγραφή των οδών που σχετίζονται με την Επανάσταση, συγκροτήθηκαν πέντε θεματικές κατηγορίες για να διευκολυνθεί η έρευνα των συμμετεχόντων. Οι κατηγορίες είναι : 1) πολιτικοί αξιωματούχοι και προεστοί (κοινοτικοί άρχοντες), 2) εκκλησιαστικοί άνδρες (κληρικοί), 3) οπλαρχηγοί και αγωνιστές, 4) ναυτικοί και πυρπολητές (μπουρλοτιέρηδες) και 5) ιστορικές τοποθεσίες όπου διεξήχθησαν μάχες. Στη συνέχεια οι μαθητές και οι μαθήτριες του 1ΟΥ ΕΠΑΛ Χαλκίδας ανέλαβαν να λειτουργήσουν ως μικροί ιστορικοί ερευνητές και ερευνήτριες, εντόπισαν μέσα από την αξιοποίηση ηλεκτρονικών και έντυπων πηγών και άλλων ιστορικών τεκμηρίων, πληροφορίες σχετικές με τα προς διερεύνηση θέματα και συνθέσανε δικά τους αναλυτικά βιογραφικά και ιστορικά σημειώματα για τα πρόσωπα ή τις τοποθεσίες που μας ενδιέφεραν, συνοδευόμενα από χαρακτηριστικές προσωπογραφίες επώνυμων αγωνιστών (όπου αυτό κατέστη εφικτό) καθώς και από την παράθεση ποιημάτων, θρύλων και δημοτικών τραγουδιών που σχετίζονται με την πλούσια ελληνική λαϊκή παράδοση.
Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά μας στο ερευνητικό πρόγραμμα «ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 21 ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑ» θα πρέπει να τονίσουμε ότι οι μαθητές και οι μαθήτριες που εκπόνησαν και υλοποίησαν αυτό το πρόγραμμα, θέλησαν να αναδείξουν τη συμβολή της Χαλκίδας στην Επανάσταση του 21 και να συντελέσουν στην ενδυνάμωση της ιστορικής ταυτότητας της πόλης και της αυτογνωσίας των πολιτών της. Ευχόμαστε αυτή η προσπάθεια των μαθητών και των μαθητριών του 1ου ΕΠΑΛ Χαλκίδας να αποτελέσει το εφαλτήριο για περαιτέρω ιστορική αναδίφηση και έρευνα από τα σχολεία της πόλης μας και να αξιοποιηθεί από τις τοπικές αρχές, αναδεικνύοντας τους μαθητές σε πρεσβευτές του τόπου τους που σέβονται και διαφυλλάτουν την ιστορία της πόλης, για την οποία θα πρέπει όλοι να είμαστε υπερήφανοι και να την τιμούμε και την αναδεικνύουμε γιατί αποτελεί το συγκριτικό μας πλεονέκτημα.