Γιάννης και Γεώργιος Δυοβουνιώτης

Ο Γιάννης Δυοβουνιώτης (Ξίκης - Ξιγκάκης - Κομποτατίδης), γιος της Τριανταφυλλιάς και του Κωνσταντίνου Ξίκη (ή Ξιγκάκη ή Κομποτατίδη) που απαγχονίστηκε από τους Οθωμανούς, γεγονός που ανάγκασε τον δεκατριάχρονο τότε Γιάννη να εργαστεί ως βοσκός και κατόπιν να περάσει στην παρανομία και να γίνει κλέφτης στον νταϊφά του κλεφτοκαπετάνιου Ανδρούτσου (Ανδρίτσου) Βερούση, πατέρα του γνωστού οπλαρχηγού της Ανατολικής Ελλάδας, Οδυσσέα Ανδρούτσου. Όταν ο Ανδρούτσος πήγε στην Πελοπόννησο με το σώμα του για να πολεμήσει στο πλευρό του Λάμπρου Κατσώνη, ο Γιάννης Δυοβουνιώτης παρέμεινε στην περιοχή και σχημάτισε δικό του ένοπλο σώμα. Σύντομα απέκτησε κύρος και ισχύ και πέτυχε έτσι να διοριστεί αρματολός της Μπουδονίτσας από τον Αλή Πασά Τεπελενλή των Ιωαννίνων. Το 1806, όμως ήρθε σε σύγκρουση με τον Αλή και κατέφυγε στη Ζάκυνθο, από όπου επανήλθε το 1813 και ανέλαβε εκ νέου το αρματολίκι του (στο οποίο προστέθηκαν οι περιοχές της Αταλάντης και του Ζητουνίου (σημ. Λαμία), στέλνοντας το γιο του Γεώργιο ως όμηρο στα Ιωάννινα στον Αλή Πασά. Το 1820 ο γερο-Δυοβουνιώτης μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Κωνσταντίνο Σακελίωνα.

Στις 10 Απριλίου 1821 κήρυξε την επανάσταση στην Μπουδονίτσα, στο Ζητούνι και στο Τουρκοχώρι. Στις 18 Απριλίου κατέλαβε, μαζί με τα σώματα των Αθανασίου Διάκου και Πανουργιά Πανουργιά, το Πατρατζίκι (Υπάτη) και στις 24 του ίδιου μήνα δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις δυνάμεις του Ομέρ Πασά Βρυώνη και του Κιοσέ Μεχμέτ Πασά στη γέφυρα του Γοργοποτάμου. Στη συνέχεια πολέμησε με το ένοπλο σώμα του (7-8 Μαΐου 1821) στα πρόβουνα έξω από το Χάνι της Γραβιάς, αλλά και πάλι υποχρεώθηκε σε υποχώρηση από τις υπέρτερες δυνάμεις του Ομέρ Βρυώνη. Στις 26 Αυγούστου του ίδιου χρόνου υπήρξε μαζί με τον Πανουργιά ο εμπνευστής του σχεδίου της νικηφόρας μάχης των Βασιλικών όπου το σώμα του μαζί με τα σώματα των Νάκου Πανουργιά και Γιάννη Γκούρα προκάλεσε μεγάλες απώλειες στις οθωμανικές δυνάμεις των Μπεϊράν Πασά, Σαχίν Αλή Πασά και Μεμίς Πασά. Η μάχη ήταν καθοριστική για την εξέλιξη της επανάστασης αφού η οθωμανική δύναμη είχε ως προορισμό την Τριπολιτσά. Η στρατιωτική σταδιοδρομία του έληξε τον επόμενο χρόνο (1822) με τη συμμετοχή του στις μάχες για την αποτροπή της προέλασης του Μαχμούτ Πασά Δράμαλη προς την Πελοπόννησο. Όντας 65 χρονών παρέδωσε το ένοπλο σώμα του στο γιο του, Γεώργιο που απελευθερώθηκε, όταν τον αντάλλαξε με τον Αλβανό μπέη Φράσαρη μετά τη μάχη των Βασιλικών.

Ο Γιάννης Δυοβουνιώτης πέθανε το 1831, σε ηλικία 74 χρονών στα Σάλωνα στην ιδιαίτερη πατρίδα του, έχοντας τιμηθεί με το βαθμό του στρατηγού. Ήταν παντρεμένος με γυναίκα από την οικογένεια των Γιολντάσηδων, ισχυρών αρματολών του Καρπενησίου. Ο Δυοβουνιώτης, μαζί με τον συμπέθερό του, γερο-Πανουργιά (είχε παντρέψει την κόρη του με το γιο του) σε αντίθεση με τους περισσότερους ομολόγους τους που δίσταζαν ή έθεταν όρους για να συμμετάσχουν στο επαναστατικό εγχείρημα, συμμετείχαν χωρίς δισταγμούς και εξαρχής στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 στην περιοχή της Ρούμελης (Ανατολ. Στερεάς Ελλάδας).

Ο Γεώργιος Δυοβουνιώτης, γιος του αρματολού της Μπουδονίτσας και στρατηγού του Αγώνα, Γιάννη Δυοβουνιώτη. 'Όταν εκδηλώθηκε η Επανάσταση βρισκόταν στα Ιωάννινα ως όμηρος και στη συνέχεια αιχμαλωτίστηκε από τις σουλτανικές δυνάμεις του Χουρσίτ Πασά που κατέστειλαν την ανταρσία του Αλή Τεπελενλή Πασά των Ιωαννίνων. Απελευθερώθηκε μετά τη μάχη των Βασιλικών (26 Αυγούστου 1821) όταν ο νικητής πατέρας του τον αντάλλαξε με τον Αλβανό μπέη Φράσαρη και τον Σουμάν μπέη, που είχαν αιχμαλωτιστεί κατά τη μάχη. Ανέλαβε αμέσως τη διοίκηση του σώματος του ηλικιωμένου πατέρα του και συμμετείχε σε σειρά μαχών στην Ανατολική Στερεά με το βαθμό του χιλίαρχου (1822) και στη συνέχεια του στρατηγού (1823). Στη διάρκεια των εμφυλίων πολέμων κατέβηκε στην Πελοπόννησο ως στρατιωτικός υποστηρικτής της κυβερνητικής φατρίας Κουντουριώτη - Μαυροκορδάτου. Επανήλθε στη Στερεά Ελλάδα μετά το τέλος του Εμφυλίου και υποχρεώθηκε όπως πολλοί ομόλογοί του της Στερεάς να κάνει, μετά την άλωση του Μεσολογγίου, καπάκια (συμφωνίες) με τον Μεχμέτ Ρεσίτ Κιουταχή Πασά. Ωστόσο, όταν ο Γεώργιος Καραϊσκάκης διορίστηκε αρχιστράτηγος Ανατολικής Ελλάδας, ο Δυοβουνιώτης ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του και συμμετείχε στη νικηφόρα για τα ελληνικά όπλα μάχη της Αράχοβας (18-24 Νοεμβρίου 1826) εναντίον των δυνάμεων του κεχαγιά του Κιουταχή, Μουστάμπεη ή Μουσταφάμπεη, του Καριοφίλμπεη και του Ελμάζ Μπέη, καθώς και στις μάχες της Αττικής.

Επί Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια εντάχθηκε στους νέους ημιτακτικούς σχηματισμούς, τις Χιλιαρχίες, ως χιλίαρχος της Δ' Χιλιαρχίας και πολέμησε στις επιχειρήσεις για την ανακατάληψη της Στερεάς Ελλάδας. Συμμετείχε στην ανακατάληψη του κάστρου των Σαλώνων (17/11/1828), το οποίο φρουρούσε ο Μεχμέτ Μπέης Ντέβολης - που είχε καταλάβει για πρώτη φορά ο πατέρας του στις 10 Απριλίου 1821 όταν κήρυξε την επανάσταση στην περιοχή· στη νικηφόρα μάχη του Ανηφορίτη (2/6/1829) εναντίον των δυνάμεων του Ομέρ Πασά της Καρύστου και του Ισμαήλ Μπέη Αγάτζου και στη μάχη της Πέτρας στη Βοιωτία (12/9/1829), τελευταίας μάχης του αγώνα, εναντίον των δυνάμεων των Ασλάν Μπέη, Αχμέτ Μπέη και του αρχηγού του τακτικού Οτζάκ αγά. Στη νέα στρατιωτική ανασυγκρότηση, αυτή των Ελαφρών Ταγμάτων, ο Δυοβουνιώτης δεν συμμετείχε ως διοικητής τάγματος αλλά ως επιτελικό στέλεχος - μέλος της "Οργανιστικής Επιτροπής". Κατά την Οθωνική περίοδο εντάχθηκε στο βασιλικό στρατό με το βαθμό του αντισυνταγματάρχη και το 1844 προβιβάστηκε στο βαθμό του υποστρατήγου. Το 1851 έγινε γερουσιαστής και το 1868 του απονεμήθηκε ο βαθμός του αντιστρατήγου.

Ο Γεώργιος Δυοβουνιώτης πέθανε στις 9 Δεκεμβρίου 1880, σε ηλικία 82 χρονών στην Αθήνα.

Πηγή: keni.panteion.gr/index.php/el/

Ιστότοπος Κέντρου Ερευνας Νεότερης Ιστορίας (ΚΕΝΙ) Πάντειου Πανεπιστημίου

Χάρτης Χαλκίδας - Οδός: Δυοβουνιώτη